Moc witamin w owocach leśnych

2017-11-20
Moc witamin w owocach leśnych

Jagody, borówki, poziomki, jeżyny, maliny? Każdy z nas zna ich smak i zapach, często wycieczka do lasu kończy się właśnie ich zbieraniem. Pobudzają one nasze zmysły i kuszą samym wyglądem. Owoce leśne są smaczne, zdrowe oraz co najważniejsze małokaloryczne, ponadto samo ich zbieranie w lesie sprawia nam przyjemność. Bogate są w witaminę C, składniki mineralne m.in. żelazo, fosfor, miedź, magnez, cukry proste, białka i kwasy organiczne. Wiele potraw możemy wzbogacić o ich wyjątkowy smak.

Czarna jagoda (Borówka czernica)
Borówka czernica potocznie nazywana czarną jagodą to niewysoki krzew występujący pospolicie w polskich lasach, tworząc borówczyska. Owocuje od lipca do września, średnia wielkość owoców wynosi 8,2 mm, są one nietrwałe w przechowywaniu, a ich sok ma barwę czerwoną. Owoce czarnej jagody mają bardzo bogaty skład odżywczy. Zawierają cukry proste, składniki mineralne ? potas, fosfor, wapń, magnez, witaminy A, B1, B2, B6, PP, C, kwasy organiczne, garbniki i barwniki organiczne. Właściwości prozdrowotne borówki czernicy są bardzo duże. W lecznictwie jest zalecana w przypadku różnych zaburzeń przewodu pokarmowego. Świeże owoce jagody posiadają działanie łagodnie przeczyszczające, ponadto wzmacniają wzrok oraz zwiększają ostrość widzenia w ciemności. Suszone owoce działają przeciwnie czyli zapierająco, więc pomocne są w przypadku biegunki. Napary z suchych liści i owoców czarnej jagody obniżają poziom cukru we krwi, w związku z tym polecane są dla diabetyków. Liście stosowane są również jako środki wzmagające wydalanie moczu, ściągające i antyseptyczne. Intensywny sok o barwie czerwonej z owoców jagód stosowany jest do barwienia win oraz innych produktów, nadając im trwały i mocny kolor. Borówkę czernicę można suszyć na słońcu bądź w piekarniku, następnie należy przechowywać ją w foliowych woreczkach lub metalowych puszkach. Czarna jagoda znajduje zastosowanie w przemyśle przetwórczym do produkcji soków, dżemów, syropów, wina i mrożonek.

Borówka brusznica
Kolejnym gatunkiem borówki jest borówka brusznica. Jest to drobna krzewinka, która rośnie na piaszczystych glebach w lasach i na torfowiskach. Owocami jej są drobne czerwone lub czerwono-białe jagody o twardej skórce, które bogate są w witaminę C, kwasy organiczne, cukry i glikozydy fenolowe. Można je jeść na surowo, choć smak owoców jest cierpko kwaśny. Najczęściej przygotowuje się z nich przetwory tj. galaretki, dżemy lub konfitury do mięsa (podając jako dodatek do dziczyzny czy pieczonego indyka). Liście borówki brusznicy stosuje się w lecznictwie w przypadku zapalenia dróg moczowych. W stanach zapalnych dróg moczowych, żółciowych, kamicy moczowej czy biegunce stosuje się susz z liści w postaci odwaru, który ma działanie dezynfekujące i ściągające. Borówka brusznica przeciwwskazana jest dla osób chorych na kamicę nerkową, ponieważ zawiera dużo kwasu szczawiowego, który może odkładać się w nerkach w postaci złogów szczawianowych. Nie należy także podawać ich niemowlętom.

Poziomka
Poziomki najczęściej rosną w nasłonecznionych miejscach na skrajach lasów, polanach czy porębach. Owocują w czerwcu i w lipcu. Owoce poziomki są bardzo smaczne i aromatyczne. Ze względu na walory smakowe są cenione jako owoce deserowe. Są bardzo delikatne, łatwo gniotą się i szybko pleśnieją, więc najlepiej zjadać je od razu po zebraniu. Owoce poziomki są bogatym źródłem węglowodanów, kwasów organicznych, soli mineralnych żelaza, wapnia, potasu, fosforu oraz witamin m.in. A, B1, B2, B6, H, PP, a zwłaszcza witaminy C. Najczęściej  owoce te spożywane są na surowo bądź w surówkach i sałatkach owocowych. U dzieci poziomki mogą powodować alergię, dlatego nie powinno się podawać ich niemowlętom przed ukończeniem 1-go roku życia. Liście poziomek mają właściwości prozdrowotne. Mieszanki ziołowe zalecane są przy kamicy nerkowej oraz przy nieżytach jelit i żołądka. Ziele poziomki stosuje jest także w niektórych schorzeniach skóry, zapaleniach jamy ustnej i gardła. Sfermentowane liście poziomek pobudzają apetyt, można zaparzać je jak herbatę. Owoce używa się przy zaburzeniach przemiany materii, przy chorobach serca czy nerek. Liście można zbierać przez cały sezon oraz suszyć w warunkach naturalnych. Istotne jest to, że tylko liście poziomek dzikich wykazują lecznicze działanie, niestety liście poziomek uprawnych nie posiadają działania leczniczego, gdyż nie zawierają substancji aktywnych. Ze względu na małą trwałość, tylko niewielka ilość tych cennych owoców jest wykorzystywana w przemyśle spożywczym, głównie tylko na mrożonki.

Jeżyna
Krzewy jeżyn puszczają pędy, które są długie i kolczaste. Rosną w zaroślach. Często możemy zobaczyć je przy drogach, na polnych miedzach oraz oczywiście w lasach, gdzie potrafią tworzyć duże skupiska, które uniemożliwiają wzrost innych roślin. Owoce jeżyn są najczęściej czarne lub szare. Dojrzewają od połowy sierpnia do października. Jeżyny zawierają bardzo dużo witaminy E, tzw. ?witaminy młodości?, ponadto są źródłem witaminy A, błonnika, miedzi, magnezu i potasu. Jeżyny możemy jeść na surowo lub dodawać do deserów owocowych. Można otrzymywać z nich również przetwory takie jak dżemy, konfitury czy soki. W medycynie liście jeżyn stosowane są jako środek ściągający, odkażający, słabo bakteriobójczy oraz wspomagający przemianę materii. Odwary z liści jeżyn stosowane są wspomagająco przy przeziębieniu, katarze, kaszlu i grypie. Owoce używa się także w przypadku niedokrwistości oraz w okresie rekonwalescencji po przebytej chorobie. Jeżyny w połączeniu z jabłkiem mogą wywoływać alergię krzyżową, więc należy unikać takich połączeń. Owoce jeżyn w przemyśle spożywczym stosowane są ze względu na dużą zawartość mocnych i trwałych barwników. Używa się ich do wyrobu win, syropów i galaretek.

Malina
Malina leśna to krzew, który najczęściej rośnie na polanach lub zrębach, owocuje w lipcu i sierpniu, ma drobne owoce. Świeże maliny są bardzo soczyste, o mocnym aromacie, lecz są bardzo nietrwałe. Zgniecione, w krótkim czasie bez właściwego przechowania zaczynają fermentować i szybko się psują. Maliny nadają się do bezpośredniego spożycia na surowo. Można je dodawać do deserów typu lody czy bita śmietana oraz przerabiać na domowe przetwory m.in. dżemy, soki, nektary, konfitury, galaretki czy wino. Owoce maliny zawierają pektyny, cukry proste, kwasy organiczne, garbniki, sole mineralne potasu, fosforu, wapnia, magnezu i duże ilości witaminy C. Mogą wywoływać alergię, szczególnie u małych dzieci, dlatego można je podawać dzieciom dopiero po ukończeniu 1-go roku życia. Od dawna surowiec ten jest stosowany w lecznictwie. Soki i herbaty malinowe znane są z działania napotnego, w związku z czym używane są przy gorączce, przeziębieniu, grypie i anginie. Liście suszonej dzikiej maliny stosowane są do ziołowych mieszanek i herbatek dla dzieci regulujących zaburzenia jelitowe i żołądkowe. Używane są jako środek przy biegunkach, chorobach jamy ustnej i skóry oraz wywierają pozytywny wpływ na przemianę materii. Liście zbiera się przez cały sezon i suszy w warunkach naturalnych. Owoce maliny regulują procesy trawienne, wspomagają pracę serca, przeciwdziałają zmianom miażdżycowym i anemii, posiadają właściwości oczyszczające organizm z toksyn oraz wzmacniają odporność. W przemyśle spożywczym używa się znaczne ilości malin do wyrobu m.in. dżemów, mrożonek,  soków, napojów, win, wódek, a także miodów pitnych.

Wartość odżywcza oraz zawartość witamin

Nazwa gatunkowa roślin

Borówka czernica

Borówka brusznica

Jeżyna

Poziomka pospolita

Malina właściwa

Energia 100g (kcal)

45

47

71

33

29

Węglowodany 100g [g]

12,2

9,9

15,7

8,3

12

Białko 100g [g]

0,8

0,3

1,2

0,8

1,3

Tłuszcze 100g [g]

0,6

0

0,4

0,5

0,3

Błonnik 100g [g]

3,2

0

0

2

6,7

Sód 100g (mg)

1

0

0

1

2

Witamina C (mg %)

14,5

16

10

35

24

Witamina A (j.m)

280

120

200

70

130

Witamina P (rutyna)

(mg %)

480

460

260

160

60

Witamina B1 (mg%)

30

20

40

30

20

Witamina B2 (mg%)

50

70

40

70

70

Witamina PP (mg%)

400

0

800

200

300


    Warto zapamiętać, że owoce leśne można jeść dopiero po dokładnym umyciu, ponieważ na poziomkach czy jagodach mogą się znajdować się jaja tasiemca bąblowca, który pochodzi z kału lisa lub psa zarażonego bąblowcem. Po zakażeniu bąblowcem, w ludzkim organizmie rozwija się on w postaci tzw. pęcherza albo cysty. Objawy choroby są różne, zależne od umiejscowienia pasożyta. Przebieg choroby może być przewlekły lub ostry, choć najczęściej wymaga jednak leczenia operacyjnego. Zachowanie podstawowych zasad higieny, czyli umycie owoców przed konsumpcją jest wystarczające, aby nie mieć problemów z powodu bąblowca.

Pokaż więcej wpisów z Listopad 2017
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel